Dòng tiền "tội lỗi"?

Dòng tiền mà Man City chi ra trong giai đoạn 2009-2018 đã luân chuyển khắp thế giới bóng đá. Nó khiến rất nhiều CLB khác trở nên giàu có hơn. Nó giúp các đội bóng ở khắp nơi, đặc biệt là tại Premier League.

Đó là một trong những lập luận được những người ủng hộ Man City đưa ra trên truyền thông và mạng xã hội kể từ khi các phán quyết tuyên bố CLB có tội được công bố và Man City thông báo kháng cáo. Lập luận này cho rằng bóng đá nói chung, đặc biệt là những CLB nhận được các khoản phí chuyển nhượng lớn từ Man City, rốt cuộc vẫn được hưởng lợi.

Hơn 900 triệu bảng mà ủy ban độc lập xác định Man City đã “thổi phồng” trong các tài khoản không phải toàn bộ đều được sử dụng cho phí chuyển nhượng.

Các CLB có rất nhiều khoản phải chi, từ lương cầu thủ và nhân viên, điện nước, bảo hiểm, cơ sở vật chất cho tới các chi phí thương mại và nhiều khoản khác.

Nhưng khoảng 1,2 tỷ bảng mà Man City chi để mua cầu thủ trong giai đoạn 2009-2018, tương đương khoảng 900 triệu bảng chi ròng, vẫn nhiều hơn bất kỳ CLB nào khác trong khoảng thời gian đó.

Khoản tiền này đóng vai trò quan trọng trong việc biến Man City thành CLB thành công nhất nước Anh, và chắc chắn mức chi tiêu sẽ thấp hơn đáng kể nếu họ không cố tình vi phạm các quy định, theo kết luận của ủy ban độc lập.

Vậy tiền của Man City đã chảy về đâu trên thị trường chuyển nhượng, và nó tạo ra những tác động gì?

Man City trả nhiều tiền nhất cho những CLB nào trong giai đoạn 2009-2018?

Các thương vụ chuyển nhượng bao gồm rất nhiều loại chi phí. Khoản tiền để chiêu mộ cầu thủ là dễ thấy nhất, nhưng còn có phí môi giới, chi phí pháp lý, phí hành chính và có thể cả tiền thưởng ký hợp đồng.

Điều đó đồng nghĩa dòng tiền Man City chi ra trong “kỷ nguyên có dấu hoa thị” đã đến tay rất nhiều cá nhân và tổ chức hoạt động phía sau các thương vụ bóng đá, và rất khó để theo dõi toàn bộ. Tuy nhiên, chúng ta vẫn có thể phân tích mối quan hệ cơ bản giữa Man City và những CLB khác.

Dưới đây là danh sách tất cả các CLB nhận phí chuyển nhượng từ Man City trong giai đoạn mùa Hè 2009 đến mùa Đông 2018, được sắp xếp theo số tiền từ cao xuống thấp.

Danh sách chỉ tính các cầu thủ đội một, không bao gồm những thương vụ chuyển nhượng tự do, cho mượn hoặc cầu thủ trưởng thành từ học viện.

Có tổng cộng 46 CLB thuộc 19 hệ thống giải VĐQG khác nhau. Với một số CLB, khoản tiền Man City trả thậm chí là phí chuyển nhượng cao nhất mà họ từng nhận được tại thời điểm đó.

Nhìn vào sự phân bổ này có thể thấy tiền của Man City đã được chi ra trên phạm vi rộng đến mức nào. Khoản tiền Man City bỏ ra cho phí chuyển nhượng trong giai đoạn này được phân bổ tương đối đồng đều giữa một số giải đấu hàng đầu châu Âu, dù Premier League vẫn đứng cao nhất.

Hơn một phần tư tổng số tiền chuyển nhượng của Man City được trả cho các CLB tại Premier League. Họ mua cầu thủ từ 8 CLB Premier League, con số tương tự với La Liga. Ngoài ra, Man City chi tổng cộng 13 triệu bảng cho hai cầu thủ đến từ Championship.

Tiền của Man City có thực sự giúp ích cho bóng đá?

Sức chi của Man City chắc chắn đã làm thay đổi thị trường chuyển nhượng bóng đá thế giới. Việc họ sẵn sàng trả phí chuyển nhượng và mức lương cao hơn khiến mặt bằng giá tăng lên đối với tất cả các CLB khác.

Và một khi mọi người biết một CLB đang sở hữu một khoản tiền khổng lồ nhờ Man City, việc sử dụng số tiền đó một cách hợp lý lại là chuyện khác. Mức giá yêu cầu có thể tăng lên, trong khi việc nhận được một khoản tiền lớn không đảm bảo CLB sẽ sử dụng nó hiệu quả.

Với nhiều đội bóng nhận được những khoản tiền lớn nhất từ Man City trong giai đoạn này, nguồn thu ấy thực tế không mang lại lợi ích như kỳ vọng. Hãy cùng nhìn vào một số trường hợp đáng chú ý.

Đầu tiên là Wolfsburg. Ngay sau khi bán tiền vệ cánh Kevin De Bruyne cho Man City, Wolfsburg dùng khoảng một nửa số tiền nhận được để chiêu mộ Julian Draxler vào năm 2016, đồng thời đưa về một số cầu thủ khác, trong đó có trung vệ kỳ cựu Dante. Sau khi mất De Bruyne, Wolfsburg tụt từ vị trí thứ 2 xuống thứ 8 tại Bundesliga, rồi chỉ vừa đủ tránh xuống hạng trong hai mùa giải tiếp theo.

Mọi chuyện cũng không diễn ra tốt đẹp với Monaco, CLB đứng thứ hai trong danh sách những đội nhận nhiều tiền nhất từ Man City. Sau khi bán Benjamin Mendy và Bernardo Silva cho Man City trong cùng một mùa Hè, Monaco chiêu mộ Terence Kongolo và Keita Balde như những phương án thay thế trực tiếp. Tuy nhiên, cả hai đều không thể tạo ra ảnh hưởng lâu dài. Monaco đi từ nhà vô địch Ligue 1 và đội lọt vào bán kết Champions League xuống sát nhóm xuống hạng chỉ trong vòng 2 năm.

CLB mà Man City mua nhiều cầu thủ nhất trong giai đoạn 2009-2018 là Arsenal, với 4 trường hợp. Tuy nhiên, Pháo thủ cũng không thể tạo ra một cuộc đua vô địch Premier League thực sự trong khoảng thời gian đó.

Những CLB không nhận tiền trực tiếp từ Man City cũng có thể lập luận rằng sức chi tiêu của đội bóng này, được cho là dựa trên những khoản tiền đã “thổi phồng”, đã ảnh hưởng tới cơ hội của họ.

Chẳng hạn, Man City trả những khoản tiền tương đối giống nhau cho Benfica và Porto trong giai đoạn này, nhưng không chi tiền cho Sporting, một thành viên khác của nhóm “Big Three” bóng đá Bồ Đào Nha.

Sporting không giành chức vô địch nào trong giai đoạn 2009-2018. Có rất nhiều nguyên nhân cho điều đó, nhưng liệu một trong số đó có phải là việc các đối thủ trực tiếp của họ nhận được những khoản tiền từ Man City mà có thể đã không xuất hiện nếu CLB Anh tuân thủ các quy định tài chính của bóng đá?

Trong số 12 CLB nhận nhiều tiền nhất từ Man City, chỉ có hai đội bóng Bồ Đào Nha giành chức vô địch giải VĐQG hoặc một danh hiệu châu Âu trong vòng chưa đầy 4 mùa giải sau khi bán cầu thủ cho Man xanh. Trong những năm tiếp theo, chỉ có 4 CLB Premier League khác trong nhóm 12 đội này làm được điều tương tự.

Ngoài ra còn có những khoản phí phụ được chuyển tới các CLB không trực tiếp giao dịch với Man City. Một số cầu thủ có điều khoản bán lại, theo đó CLB bán cầu thủ cho Man City phải chia một phần tiền cho đội bóng từng sở hữu cầu thủ trước đó.

Chẳng hạn, Queens Park Rangers nhận khoảng 9 triệu bảng từ thương vụ Raheem Sterling chuyển từ Liverpool sang Man City năm 2015. Barnsley nhận khoảng 7 triệu bảng từ khoản phí Everton thu được khi bán John Stones cho Man City năm 2016. Everton cũng phải trả khoảng 2,5 triệu bảng cho Wolves khi Joleon Lescott chuyển tới Manchester năm 2009.

Các khoản tiền liên quan đến Sterling và Stones lớn hơn phí chuyển nhượng của phần lớn cầu thủ đang thi đấu tại các giải chuyên nghiệp Anh vào thời điểm đó, qua đó củng cố đáng kể tình hình tài chính của QPR và Barnsley.

Cho tới nay, Barnsley vẫn chưa bán được cầu thủ nào với mức phí cao hơn số tiền họ được cho là đã nhận từ thương vụ Stones. Tuy nhiên, QPR không trở lại Premier League, còn Barnsley rơi xuống League One chỉ sau hai mùa giải ở Championship.

Sức chi của Man City trong giai đoạn CLB vi phạm các quy định chắc chắn đã tạo ra ảnh hưởng rất lớn, không chỉ tới quá trình đi lên của chính họ mà còn tới tương lai của các CLB trên khắp thế giới và nền kinh tế bóng đá nói chung.

Nhưng thực tế là không thể tách riêng từng mắt xích trong lịch sử bóng đá của giai đoạn đó và những năm sau này. Có quá nhiều sự kiện đã xảy ra, cùng quá nhiều hệ quả trực tiếp và gián tiếp.

Những tác động từ dòng tiền ấy chắc chắn sẽ còn vang vọng trong bóng đá thêm nhiều năm nữa.