Gần 1 tỷ bảng không biến mất khỏi sổ sách, mà theo phán quyết của hội đồng độc lập, nó đã được đưa vào các báo cáo tài chính của Man City dưới những hình thức tinh vi, khiến nguồn tiền thực sự trở nên khó nhận ra. Đằng sau những hợp đồng tài trợ, quyền hình ảnh và các thỏa thuận với bên thứ ba là một cơ chế phức tạp được vận hành qua nhiều năm để biến tiền của chủ sở hữu thành doanh thu của CLB.

Bước đầu tiên: biến tiền chủ sở hữu thành tiền tài trợ

Vấn đề của Man City xuất hiện rất sớm sau khi Abu Dhabi United Group tiếp quản CLB năm 2008. Những ông chủ mới muốn Man City nhanh chóng trở thành một thế lực hàng đầu, nhưng điều đó đồng nghĩa với việc phải chi rất nhiều tiền cho cầu thủ, lương và hoạt động của đội bóng.

Mùa 2009/10, CLB biết rằng khoản lỗ có thể vượt kỷ lục 140 triệu bảng của Chelsea vào năm 2006. Những mùa tiếp theo cũng được dự báo tiếp tục thua lỗ, trong khi UEFA và Premier League chuẩn bị áp dụng các quy định tài chính chặt chẽ hơn. Bài toán đặt ra rất rõ: Man City phải tăng doanh thu thương mại, đồng thời giảm sự phụ thuộc thể hiện trên giấy tờ vào tiền của chủ sở hữu.

Theo phán quyết, đây là lúc cái gọi là “Disguised Funding Scheme” (tạm gọi là mô hình tài trợ trá hình) xuất hiện.

Cách làm khá đơn giản nếu tách nó thành hai dòng tiền. Man City ký một hợp đồng tài trợ có giá trị rất lớn với một đối tác. Hợp đồng ghi nhận cả base fee, tức số tiền nhà tài trợ thực sự phải trả, và một tagged sum. Phần tagged sum về thực chất lại được chủ sở hữu Man City thanh toán.

Nói cách khác, tiền vẫn đến từ chủ sở hữu, nhưng khi nhìn vào báo cáo tài chính, nó lại mang dáng vẻ của doanh thu tài trợ.

830,69 triệu bảng nằm ở đâu?

Đây là con số quan trọng nhất để hiểu toàn bộ cơ chế.

Trong 9 mùa giải từ 2009/10 đến 2017/18, Man City ghi nhận tổng cộng 949,94 triệu bảng doanh thu tài trợ. Thoạt nhìn, đó là một nguồn thu thương mại khổng lồ.

Nhưng theo phán quyết, chỉ 119,25 triệu bảng là khoản base fee thực sự do các nhà tài trợ thanh toán. Phần còn lại lên tới 830,69 triệu bảng được xác định là tiền từ chủ sở hữu.

Có thể hình dung đơn giản thế này: một hợp đồng tài trợ được ghi nhận là có giá trị 100 triệu bảng, nhưng nhà tài trợ chỉ trả 15 triệu bảng, còn 85 triệu bảng được chủ sở hữu đưa vào theo cơ chế phía sau. Trên báo cáo, Man City có 100 triệu bảng doanh thu thương mại; trong thực tế, phần lớn số tiền đến từ chính ông chủ của CLB.

Đó chính là điều khiến hội đồng cho rằng cơ chế này tạo ra một hình ảnh sai lệch về khả năng tự tạo doanh thu của Man City.

Khi thiếu tiền, hệ thống có thể được “vá” rất nhanh

Một ví dụ cho thấy cơ chế này được sử dụng linh hoạt đến mức nào xảy ra vào tháng 5/2013.

Man City phát hiện mình thiếu 9,9 triệu bảng để đáp ứng các yêu cầu tài chính của UEFA. Chỉ còn chưa đầy một tuần trước khi năm tài chính kết thúc, một số hợp đồng tài trợ được sửa đổi để ghi nhận thêm các khoản tiền liên quan đến những sự kiện đã diễn ra và một chuyến du đấu tại Mỹ.

Theo phán quyết, khoản thiếu hụt được “lấp” mà không cần phải tìm kiếm một nhà tài trợ mới trong vài ngày cuối cùng. Nó cho thấy đây không chỉ là câu chuyện về những hợp đồng được ký từ đầu, mà còn là khả năng điều chỉnh cấu trúc tài chính khi CLB đứng trước một vấn đề cụ thể.

Chưa hết: còn có Fordham và các khoản chi ngoài sổ sách

Man City còn sử dụng một cấu trúc khác mang tên Fordham Arrangement. Theo hội đồng, Fordham về thực chất chỉ là một “bình phong”, được sử dụng để nhận tiền từ chủ sở hữu rồi mua quyền hưởng lợi tài chính từ hình ảnh cầu thủ của Man City với mức giá bị thổi phồng.

Kết quả là 24,5 triệu bảng được ghi nhận thành doanh thu hoạt động, trong khi 49,414 triệu bảng chi phí bị loại khỏi chi phí hoạt động.

Ngoài ra, ba khoản thanh toán trị giá 8,866 triệu, 7,4 triệu và 0,5 triệu bảng liên quan đến hợp đồng cầu thủ hoặc HLV cũng bị kết luận là được thanh toán thông qua bên thứ ba, thay vì xuất hiện trực tiếp như nghĩa vụ tiền lương của CLB.

Vì sao tổng cộng thành 920,68 triệu bảng?

Cộng các khoản mà phán quyết xác định là sai lệch, con số lên tới 920,68 triệu bảng. Trong đó, hơn 830 triệu bảng đến từ doanh thu tài trợ bị cho là thổi phồng; phần còn lại liên quan đến các khoản chi phí, quyền hình ảnh và Fordham Arrangement.

Vì thế, câu chuyện ở đây không đơn giản là Man City “không có tiền” nhưng vẫn tiêu tiền. Theo kết luận của hội đồng, tiền có thật, nhưng nguồn tiền và bản chất của nó bị che khuất qua một mạng lưới hợp đồng và giao dịch.

Và đó mới là phần đáng chú ý nhất của phán quyết: gần 1 tỷ bảng không được “phù phép” bằng một thủ thuật duy nhất. Nó được tạo ra bởi cả một hệ thống kéo dài gần một thập kỷ, trong đó tiền của chủ sở hữu có thể mang bộ mặt của doanh thu thương mại, còn những khoản chi đáng lẽ phải xuất hiện trong sổ sách lại được đưa sang những cấu trúc khác.

Man City, tóm lại, không hề vô tư.